Depo Kapasitesi Hesaplama: Kaç Palet Sığar?
Depo arayan ya da mevcut deposunu yeniden düzenleyen herkesin sorduğu soru aynıdır: buraya kaç palet sığar? Cevap, metrekareyi palet alanına bölmekle bulunmaz. Bu yazıda kapasitenin gerçekte nasıl hesaplandığını, hangi payların düşüldüğünü ve aynı alandan neden çok farklı sonuçlar çıkabildiğini adım adım anlatıyoruz.
Neden basit bir bölme işlemi değil
Bin metrekarelik bir depoyu ele alalım. Euro palet 0,96 metrekare yer kaplar. Kaba hesapla 1.000 bölü 0,96 işlemi 1.041 palet verir. Gerçekte bu deponun zemin katına yerleştirilebilecek palet sayısı bunun yarısından azdır.
Aradaki fark üç yerden gelir: koridorlar, yapısal engeller ve çalışma alanları. Bunlar düşülmeden yapılan her hesap yanıltıcıdır.
Adım 1: Brüt alandan net alana
Kira sözleşmesindeki metrekare brüt alandır. Raf kurulabilecek alan ise ondan küçüktür. Şunlar düşülür:
- Yükleme ve boşaltma bölgesi, kapı önü manevra alanı
- Mal kabul ve sevkiyat hazırlık alanları
- Ofis, soyunma odası, lavabo gibi kapalı hacimler
- Elektrik panosu, yangın dolabı ve pompa odası önleri
- Kolonların kapladığı alan ve etraflarındaki kullanılamayan boşluklar
- Yangın yönetmeliğinin zorunlu tuttuğu kaçış yolları
Bu kalemler deponun işleyişine göre değişir; bazı depolarda brüt alanın dörtte birini bulabilir.
Adım 2: Koridor payını ayırmak
Net alanın önemli bir bölümü koridorlara gider. Koridor genişliği, kullanılan istif aracının dönüş yarıçapına bağlıdır ve kapasiteyi en çok etkileyen tek karardır.
Karşı ağırlıklı forklift en geniş koridoru ister. Reach truck daha dar çalışır. Dar koridor istif makinesi en dar koridorda çalışır ama yatırım maliyeti ve raylı yönlendirme gerektirir. Aracın teknik belgesindeki değer esas alınır; tahmin yürütülmez.
Aynı depoda forklift yerine reach truck kullanmak, koridor sayısı sabit kalsa bile her koridordan kazanılan genişlik sayesinde fazladan raf sırası çıkarabilir.
Adım 3: Raf düzenini seçmek
Aynı net alana farklı düzenler kurulabilir ve her düzenin kapasitesi farklıdır.
| Düzen | Alan verimi | Ürüne erişim |
|---|---|---|
| Tek derinlik, tek sıra | Düşük | Her palete doğrudan erişim |
| Sırt sırta (çift sıra) | Orta | Her palete doğrudan erişim |
| Çift derinlik | Yüksek | Arkadaki palete ulaşmak için öndeki alınır |
| Kompakt (drive-in) | Çok yüksek | Sınırlı; aynı ürün grubu için uygun |
| Mezanin (balkonlu) | Kat ekler | Manuel elleçleme ağırlıklı |
Alan verimi arttıkça erişim kolaylığı azalır. Çok çeşitli ürünü hızlı sevk eden bir depoda kompakt sistem işi yavaşlatır; az çeşitli, çok miktarlı depoda ise ideal olur.
Adım 4: Yüksekliği hesaba katmak
Depo kapasitesi bir alan sorusu değil, hacim sorusudur. Zeminde 200 palet yeri olan bir depo, dört katlı raf sistemiyle 800 palet alır.
Kaç kat çıkılabileceğini üç şey belirler: serbest tavan yüksekliği, palet yükü ve istif aracının kaldırma yüksekliği. Çoğu depoda sınırı tavan değil, aracın kaldırma kapasitesi koyar. Yüksek raf kurup üst katlara ulaşamamak sık yapılan bir hatadır.
Örnek bir hesap
Bir raf sırasının kapladığı alanı hesaplarken şu mantık işler: bir sıra, kendi derinliği artı önündeki koridorun yarısı kadar yer kaplar. Koridorun diğer yarısı karşıdaki sıraya aittir.
Buna göre kapasite şöyle bulunur:
- Deponun net uzunluğu, bir gözün genişliğine bölünür. Çıkan sayı, bir sıradaki göz sayısıdır.
- Deponun net derinliği, bir sıranın kapladığı alana bölünür. Çıkan sayı, sıra sayısıdır.
- Göz sayısı çarpı sıra sayısı çarpı kat sayısı çarpı gözdeki palet adedi, toplam palet kapasitesini verir.
Sırt sırta düzende iki sıra tek koridoru paylaştığı için ikinci adımda kazanç doğar; kapasite belirgin şekilde artar.
Adım 5: Doluluk payını unutmamak
Hesap sonucu çıkan rakam teorik kapasitedir. Hiçbir depo yüzde yüz dolu çalışmaz, çalışmamalıdır da. Sebepleri:
- Mal giriş çıkışı sırasında gözler boşalır ve dolar
- Her ürün grubu kendi bölgesinde durur; bir grubun boş gözü diğerine hemen açılmaz
- Sayım, iade ve karantina için yer ayrılır
- Sezonluk dalgalanma için pay bırakılır
Bu yüzden planlama yapılırken teorik kapasitenin tamamı değil, bir bölümü hedeflenir. Deponun kaç palete kadar rahat çalışacağı, teorik sayıdan değil işleyişten çıkar.
Kapasiteyi artıran kararlar
| Karar | Kazanç | Bedeli |
|---|---|---|
| Sırt sırta düzene geçmek | Koridor sayısı azalır | Yerleşim baştan planlanmalı |
| Daha dar koridorlu araca geçmek | Fazladan sıra çıkar | Araç yatırımı |
| Kat aralıklarını yüke göre ayarlamak | Fazladan kat çıkar | Yalnızca planlama |
| Mezanin kurmak | İkinci kat alan | Statik ve yangın gereklilikleri |
| Kompakt sisteme geçmek | En yüksek alan verimi | Ürüne erişim kısıtlanır |
Depo bakarken sorulacak sorular
Kiralamadan önce şu altı şeyi ölçün veya sorun. Metrekare tek başına yanıltıcıdır.
- Serbest tavan yüksekliği nedir? Kiriş altı, sprinkler altı ölçülür.
- Kolon aksları nasıl? Sık kolon, raf sırasını böler ve kapasiteyi düşürür.
- Zemin ne taşıyor? Beton mukavemeti ve düzlüğü raf yüküne uygun mu?
- Kapı ölçüsü ve sayısı? Yükleme ağzı dar ise manevra alanı büyür, depolama alanı küçülür.
- Yangın sistemi var mı? Sprinkler düzeni raf yüksekliğini sınırlayabilir.
- Elektrik altyapısı yeterli mi? İstif aracı şarjı ve aydınlatma için.
Aynı metrekareye sahip iki depodan biri diğerinin bir buçuk katı palet alabilir. Farkı yaratan bu altı maddedir.
Hesabı kim yapmalı
Kapasite hesabı, ölçüm ve yerleşim planıyla birlikte yapılır. Ölçü olmadan yapılan hesap tahmindir; yerleşim planı olmadan verilen palet sayısı ise kâğıt üzerinde kalır.
Soydan Raf olarak 1999'dan bu yana depo projelerinde kapasiteyi sahadan aldığımız ölçüyle, kullandığınız istif aracına ve ürün profilinize göre çıkarıyoruz. Yerleşim planını görür, kaç paletin nereye gireceğini baştan bilirsiniz.
Süreç adımlarının tamamını Nasıl Çalışıyoruz sayfasında bulabilir, ürün seçeneklerini Depo Raf Sistemleri kategorisinden inceleyebilirsiniz. Taşıma kapasitesinin nasıl hesaplandığını Paletli Raf Taşıma Kapasitesi yazısında anlattık.
Toplu alımlarınız için teklif formunu doldurarak bizimle iletişime geçebilirsiniz.